● مقدمه ● فصل اول: امر و خلق ● دو دست خدا ● امر و خلق همیشه با هم و تنیده برهمدیگر در جریان هستند ● اذن و تدبیر- نوع پنجم از امر ● کارخدا نه انرژی می برد و نه وقت ● توصیه ای در پایان این فصل ● فصل دوم: قضا و قدر- جبر- تفویض- اختیار- امربین الامرین ● دو دست خدا- قضا و قدر ● توضیح یک مسئله بس مهم ● محو و اثبات ● معجزه و نبوّت- آیا معجزه برای اثبات نبوت است؟ ● فصل سوم: انسان و قضا و قدر- جبر- اختیار- تفویض- امربین الامرین ● جبر ● حیوان ● درنگ برای نتیجه گیری ● انسان ● جبر- تفویض- امربین الامرین ● فصل چهارم: علم خدا- حکمت خدا- قدرت خدا- تناسب علم- حکمت و قدرت با تغییر- بداء- اشعری و معتزلی ● کهن پرسش تاریخ- تکمیل مباحث فصل پیش ● نگاهی اختصاری به جریان تاریخی مباحثات قضا و قَدَر در جامعه مسلمانان ● دو نحلۀ بزرگ معتزلی و اشعری- معتزلیان دست خدا را می بندند و اشعریان دست انسان را ● معتزله و قضا و قدر ● اشعریان و مسئله قضا و قدر ● امربین الامرین- بِحَوْلِ اللَّهِ وَ قُوّتِهِ أَقُومُ وَ أَقْعُدُ- لَا جَبْرَ وَ لَا تَفْوِیضَ بَلْ أَمْرٌ بَیْنَ أَمْرَیْنِ ● رابطه «اختیار» با دیگر انواع قضا ● بداء- دو دست خدا ● نگاهی تجربی به «امربین الامرین» ● جبرهای اجتماعی و جبر تاریخ ● برآیند عوامل ژنتیکی و عوامل جغرافی و عامل تکامل و رابطۀ فرآیندشان با اختیار انسان ● عامل تکامل